Azərbaycanca

“Əgər ermənilərin istəkləri gerçəkləşsəydi, Azərbaycan adlı dövlətin və xalqın mövcudluğundan söhbət gedə bilməzdi”

28.03.2014 | 12:10

1395994049_aqil-beyTarixçi-şair Aqil Kəngərlinin “KarabakhİNFO.com” beynəlxalq e-jurnalına müsahibəsi:

-Aqil bəy, 31 mart soyqırımı haqda nə deyə bilərsiniz? Ümumiyyətlə, bu hadisələrin baş verməsinin arxasında hansı amil və səbəblər dururdu?

 

-31 mart hadisəsi Azərbaycan tarixində ən faciəli hadisələrdən biridir. Düzgün olaraq bu hadisələr soyqırım adlandırılır.

 

Həmin dövrdə Azərbaycan  xalqı  məkrli  düşmənlə  üz-üzə  qalmışdı.  Bir tərəfdən,  vahid  və  bölünməz  Rusiya  uğrunda  mübarizə  aparan  şovinist  ruslar, digər  tərəfdən,  tarix  boyu  çörəyini  yeyib,   suyunu  içdiyi  xalqa  dönük  çıxan  ermənilər  Azərbaycanın  müstəqil  dövlətə  çevriləcəyi  ilə barışa  bilmirdilər.

Məhz  buna  görə  də, onlar  xalqımıza  qarşı  soyqırmına  başladılar.  Göyçədə,  Dərələyəzdə,  Zəngəzurda,  Qarabağda,  Bakıda,  Qubada,  Şamaxıda, həyata  keçirilən  bu  soyqırımı  nəticəsində  100  minlərlə  günahsız  insan  məhv  edildi.

 

Bakı məmləkətimizin başkəndi olduğu üçün xüsusi önəm daşıyırdı. Daşnaklar-bolşeviklər heç cür Bakını güzəştə getmək fikrində deyildilər. Onun üçün də dinc əhaliyə qarşı soyqırım tətbiq edildi. Onlar bu faciəyə müxtəlif don geydirməyə cəhd etsələr də, sinfi mübarizə kimi qələmə verməyə çalışsalar da, faciənin əsl mahiyyətini heç cür gizlədə bilmədilər. Bu hadisələrin soyqırım olduğunu hətta bolşeviklərin özləri də etiraf etmək məcburiyyətində qaldılar. Bu faciəni törətməklə isə həm etnik təmizləmə, həm də müstəqillik,milli dövlət uğrunda mübarizə aparan milli qüvvələrə, ilk növbədə isə Müsavatçılara dərs vermək istəyirdilər. Hələ o zaman S.Şaumyan yazırdı: “Azərbaycanın müstəqilliyini istəyən qüvvələr onun əvəzində xarabazar alacaqlar”

 

-Sizcə, ermənilər istədiklərinə nail ola bildilərmi? Əgər ermənilərin istəkləri gerçəkləşsəydi, proseslər hansı istiqamətdə cərəyan edəcəkdi?

 

-Bu hadisələrdən sonra aşkar üstünlüyə nail olan antimilli qüvvələr şəhərlərimizi  talan edə-edə,  gənc  dövlətin  ilk  paytaxtı olan Gəncəyə  doğru  irəliləyirdilər.  Məhz  belə  bir  vaxtda  Nuru Paşanın  başçılıq  etdiyi  Türk-Qafqaz  İslam  Ordusu  öz  qan  qardaşlarının  köməyinə  gəldi.  Göyçay  yaxınlığında  ağır  döyüşlərdə  qələbə  çalan  türklər  ardıcıl  olaraq,  şəhər  və  qəsəbələri ermənilərdən  azad  etməyə başladılar.  Nəhayət,  3  ay  davam  edən  qanlı  döyüşlərdən  sonra  1918-ci  il  sentyabrın  15-də  qəhrəman  türk  ordusu  Bakını  erməni-rus hərbi  birləşmələrindən  azad  edərək,  Azərbaycanı  coğrafi  ərazi  kimi  yer  üzündən  silinmək  təhlükəsindən  xilas  etdi.  Əgər ermənilərin istəkləri gerçəkləşsəydi Azərbaycan adlı dövlətin və xalqın mövcudluğundan söhbət gedə bilməzdi.

 

-Bəs, ermənilərə qarşı hansısa müqavimət olubmu?

 

-Şübhəsiz ki, erməni-rus hərbi birləşmələrinə qarşı Azərbaycan oğulları məmləkətimizin hər yerində müqavimət göstərmişlər. Vedibasar bölgəsində Abbasqulu bəy Şadlinski öz silahdaşları ilə, Borçalıda İsrafil ağa, Laçında Sultan bəy və digərlərini misal çəkmək olar. Bakının özündə də düşmənlə mübarizə aparılıb. Vətənini, millətini sevən oğullar düşmənə layiqli müqavimət göstəriblər. Bu zaman Bakı qoçularının, xüsusilə Qoçu Nəcəfqulunun da igidliyini unutmaq olmaz.

 

 

 Elnur Eltürk

 

 “KarabakhİNFO.com”

28.03.2014 12:10

Şərh yaz

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*