Հայերեն

Արեւմուտքը հայերի մասին

07.01.2013 | 14:17

1357553592_armenia_flagՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Արեւմտյան հեղինակների հայերի մասին  առաջին տեղեկություններե հայտնվել է XVIII դարում: Գերմանական գիտնական  Ի.Կ. Կեորկին  (1729-1802) 1768 – ին հրավիրված էր Ռուսական կայսրութուն, որ  մասնակցի լայնածավալ արշավին: Նա շրջագայել է գրեթե ողջ պետության տարածքում, այցելել էր  Կովկաս: Իր  գրքում  գրեց, որ Ռուսաստանի կայսրուհի  Յեկատերինա II (1762-1796) հայ գաղթականները բերել է Ղրիմի կենտրոնական նահանգը, ազատ է արձակվել մի քանի տարվա հարկերից », սա նշանակում է  օգնել  է նրանց,  ստեղծել բոլոր առավելությունները…

 Հաետնի գրող  Էրիկ Ֆայկլը «արաբները եւ Բյուզանդականները  տվեցին Աշոտին (X դար-Մ.Մ.)  իշխանության տարբերակիչ նշանները, Հայաստանը ծաղկեց որպես կիսաանկախ պետություն:

1045 թվականից  Արեւելյան Անատոլիայում չկար անկախ, կամ կիսանկախ հայ իշխանություն, Ոչ մի հետք  չէր մնացել  Հայաստանի կառավարությունից :  Ֆրանսիացի  Է.  Վիլեարդը  նկարագրում է  հայերին  որպես խաղաղ մարդկանց, ովքեր երբեք չեն եղել եւ երբեք չի կարող մտադիր  լինել ինչ – որ մեկին առաջացնել չարություն. Իսկ  1896 թվականին  հայերի կողմից սարսափելի ահաբեկչության ակտերը  կատարվելը նշանակում էր , որ հայերը որևէ մեկի կողմից  օգդակործվում է

 Թուրքերի դեմ:

 Հայերի Ոսկե  Դարերը  XV – XIX դարերն են: Հայերի մեծ մասը հավատարիմ  էին  Սուլթանին ». Ստամբուլում Հայերի Պատրիարքարանե հիմնադրվել էր Սուլթանի. Ստամբուլի նվաճումից ընդամենը  8 տարի հետո: Սուլթան Մեհմեդ հանը (1444-1481) կոչ է արել հայ ուղղափառ արքեպիսկոպոս  Հովակիմին   Բուրսայից  տեղափոխի  Ստամբուլ  հա՛կական եկեղեցին:  Օսմանյան կայսրությունում  հայերի համար «ոսկե դարաշրջանում հայերը զոհ էին իրենց  կյանքից:

1828 Էջմիածինը եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նստավայրը անցավ  օրոք Ռուսաստանին »,« Ամեն անգամ, երբ Ռուսաստանը անհրաժեշտ է եղել ահաբեկիչներ, դիմել է  հայերին , նրանց օգնությամբ ձեռք է բերվել մի շարք քաղաքական միթքը:

 1839 – ում  Էրզրումի  նվաճումի ժամանակ  մահմեդականների բնաջնջման համար օգտվեցին հայերից: Ռուսաստանի համար հայերի կարեւորությունը աչքի ընկավ  նաև  Էդիրնեյում, Բալկանյան պատերազմի ժամանակ:  . Առաջին հերթին, հայերի ներկայացուցիչները միակարծիքի  եին ոչ   իրենց երկրի հետ, այլ   ուրիշ մի կառավարության հետ:

1885 թվականին հայերը  արտեն  ունեին սեփական թերթ՝ «Արմենական» ,որը հիմնադրվել էր Վանում, «Արմենական»ի նպատակը հասնելն էր  ինքնորոշմանը հեղափոխական ճանապարհով: Ա.Կ. Թոյնբին գրում եր. «Վանում  Արմենականի անդամները  ունեին ժամանակակից զենքեր:  Սպանում էին անմեղք քաղաքացիներին: Ապա դրանց դիակները նետում լիճը: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նրանք բացահայտ սանձազերծել քաղաքացիական պատերազմ թուրքերի դեմ»

 Հայ ահաբեկիչների պատերազմից հետո ավելի ակտիվերոն սկսեցին իրենց գործողությունը : Այս անգամ նպատակն էր ոչ միայն կրկին անգամ ստեղծել «Մեծ Հայաստանը», այլ «ազատել Մեծ Հայաստանի» պատմական թագավորության տարածքները, որը գոյություն ուներ 2000 տարի առաջ:

Բաքվում  կոմունիստների կառավարման ժամանակ ,  այստեղ ստեղծվել էր բոլշեւիկյան կառավարությունը, դաժանությամբ ուզում էին հեռացնել, կամ վերացնել ադրբեջանցիները:  Ղեկավար Ս. Շահումյանի առաջին նպատակն էր «հայացնել » Բաքուն:

 Հայերը արել են ամեն ինչ, որպեսզի գրավել Ադրբեջանի մայրաքաղաքը եւ նրա նավթային ոլորտները<!–smile:–><!–/smile–> Հայերի ռազմական եւ քաղաքական առավելությունը կարող են համեմատել իրենց տնտեսական գերիշխանությանը:

Հայաստանի Խորհրդային Հանրապետությունը , «Ռուսական Հայաստան»ը ամբողջությամբ  դրամատրեցին  ռուսերի վերահսկողության տակ, ինչպես  ցարական ռեժիմի ժամանակ: Հայերի համար չկար մեծ տարբերություն: Երբ նրանք թափել  շատ մահմեդականնըրի  արյունը, նրանք մեկ անգամ եւս կախված  դրության մեջ էին և մտան մեկ այլ պետության կազմը: Միակ տարբերությունն այն է, որ այժմ նրանք բոլշեւիկների հետ էին ,  ոչ թե թագավորի լիազորությունների ներքո:

Հայկական ահաբեկիչները երազում են  “մեծ հայկական պետության » ստեղծումի մասին: Նրանց համար դա կարեւոր չէ, որ նա  որոշ նմանություն ունի, թե չէ  այս, կամ այն  պետությանին:  Նրանք երազում են այն տարածքները,   որտեղ չկար և չի եղել, ոչ  մի ժամանակ չկար հայերի մեծամասնությունը: Մտքում հայ ժողովրդը ճկուն է: Ալեքսանդր Կապպալերը ասում է. «  Որ նայենք այս տեսանկյունից, քաղաքական եւ ժողովրդագրական մասնատման Հայ Եկեղեցու կարեւոր դեր է խաղացել պահպանել իրենց մշակույթը եւ էթնիկական ինքնությունը: Բայց զարգազրել է նաև ահաբեկչությունը՝՝:  Ռոբերտ Կուլենը  գրում է. «Մի գիշեր Երեւանում ընկերներից մեկը ինձ ցույց տվեց, Քնունյանցի փողոցում թիվ 22-ում մզկիթի ավերակները  բազմաբնակարան շենքի մոտակայքում:

Նա ինձ ասաց, որ այնտեղ էր ադրբեջանական մզկիթը: Ընթացքում անկարգությունների ժամանակ , այն ավերվեց ու ուրբաթվեց  գետնին բուլդոզերով: Երբեմն, լսելով ադրբեջանցիների դեմ հայկական ցեղասպանությունը, բարբարոսությունը , մզկիթի ոչնչացմանը միշտ  հիշում եմ այդ փաստը:

Ջորջ Օրվելլը ճիշտ է ասելիս ” իրեն հույն անվանող հայը, ինձ հիշեցնում է սա. ”  Ոձին ավելի հավատա, քան հրեային,  հրեային ավելի հավատա, քան  հյունին, բայց երբեք հային մի  վստահիր»:

Բրունո  Կոպպիտերս .  ” XX դարում Հայաստան 80% “-ը  տիտղոսակիր ազգ էր, մոտ 90%  բնակչությանը- արտագաղթի մեծ մասը ոչ տիտղոսակիր ազգության, այդ մասնաբաժինն  շատ աճել է », « Դրանից հետո հայկական ուժերի գրավել ադրբեջանական տարածքները  Լեռնային Ղարաբաղում դուրս, ավելի քան կես միլիոն ադրբեջանցիները ստիպված են եղել լքել իրենց տները »,

 Այն նաեւ ունի փոխակերպվում հայեցակարգը «կոլեկտիվ պատերազմում», որը դեռեւս, ինչպես խորհրդային տարիներին,  դարձել է կարեւոր քաղաքական քննարկումների թեման», « այլն պատճառ հավատալու, որ ԼՂՀ – ն (վկայակոչելով չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության – Մ.Մ) է դե ֆակտո  միավորված է ֆէդէրատիվ կարքով Հայաստանի պետություն հետ Նման առանձնահատուկ դաշնակցային կապ չի թուլացնելու է հասնել խաղաղ համաձայնության Ադրբեջանի հետ Լեռնային Ղարաբաղի : Ղեկավարությունը չի հրաժարվի իր հույսը հասնելու քաղաքական վերամիավորման Հայաստանի  հետ »,

« Լեռնային Ղարաբաղը եղել է հատուկ կարգի հետ կապված անվտանգության միջազգային կազմակերպությունների, ինչպիսիք են ՄԱԿ -ը, կազմակերպության անվտանգության եւ համագործակցության (ԵԱՀԿ), ԱՊՀ – ի եւ Եվրո – Ատլանտյան գործընկերության խորհրդի հետ  (ՆԱՏՕ). երբեմն անվանում են Լեռնային Ղարաբաղը որպես անկախ պետություն: Սակայն, սա առանձնահատուկ դեպք է: Այս փաստացի անկախությունը »,«  Նրան անվանում են անկախ պետուփյուն, դա ինչպիսի պետություն է ,որ Լեռնային Ղարաբաղի բյուջեի կեսը նախատեսվում  է Հայաստանում և կալիս է այնտեղից ».

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

Բոլորիս համար, որ վերը նշված բավականին հատկանշական հրատարակությունը  Խորհրդային Միության փլուզումից հետո է գրված, ժամանակակից արեւմտյան բատմական – սովետոլոկ  Ա. Կ. Ավտորխանովի լրագրություններիզց մեկն է: «Ինչ վերաբերում է վեճի Մոսկվայի  վասալ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ, թե որ կառավարության մեջ կհայտվի  Ղարաբաղի – ինչպիսի կվերջանա   այս վտանգավոր վիճաբանությունը, Հայերը կեղծ  դրությունը շարունակում են , մոռանալով ժողովրդական  այս իմաստությունը. գլուխը դուրս հանողը , մազերի համար լած չի լինում  »:

Մոիսեյ Մուսըլմանսկիյ

Наследие, № 4 (40), 2009

07.01.2013 14:17

Գրեք մեկնաբանություն

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*