Azərbaycanca

20 Yanvar- Azadlığın qanla yazılan himni

19.01.2013 | 14:26

1358590111_2620263000449Xalqımızın tarixinə qanla yazılmış səhifələrindən biri də 20 Yanvar faciəsidir və bu hadisədən artıq 21 il keçir.  Düz 21 il bundan əvvəl  1990-cı ilin 19 yanvarından 20-nə keçən gecə Sovet hərbi hissələri Azərbaycana daxil olmuş və xalqımıza qarşı bu vəhşi terror aktını törətmişdilər. Kommunist diktaturası   Çexoslovakiyaya, Macarıstana, Əfqanıstana qarşı həyata keçirdiyi hərbi müdaxiləni indi də Qorbaçovun rəhbərliyi altında Azərbaycana qarşı həyata keçirirdi. XIX əsrdə dünyada  Avropa ölkələrində baş qaldıran milli-azadlıq hərəkatlarını boğması ilə “Avropa  jandarmı” adını qazanan  Çar imperiyasının varisi olan SSRİ hökuməti öz sələfindən fərqli olaraq bu missiyanı öz tabeçiliyində olan ölkələrə, həmçinin Azərbaycana qarşı həyata keçirdi. Digər  SSRİ ölkələrinə edilən müdaxilələrdən Azərbaycana edilən müdaxilənin fərqi  o idi ki, həmin vaxt Azərbaycan həm də Ermənistanın təcavüzünə məruz qalmışdı və SSRİ bu münaqişənin qarşısını almağa heç bir cəhd göstərmirdi. SSRİ rəhbərlərindən və onun Azərbaycandakı əlaltılarından heç bir kömək görməyən xalq öz  haqlarının müdafiəsinə qalxmışdı. 20 Yanvar faciəsindən iki il əvvəl, 1988-ci ildə Qərbi Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlıların öz doğma yurd-yuvalarından qovulması və Qarabağın birtərəfli şəkildə Ermənistan tərəfindən ilhaq edilməsi ,  SSRİ rəhbərlərinin buna göz yumması  Azərbaycanda  milli-azadlıq hərəkatının yüksəlməsinə, həmin ilin noyabrın 17-də özünün pik nöqtəsinə çıxmasına səbəb olmuşdu. O zaman da  milli azadlıq hərəkatını boğmaq üçün  SSRİ qoşun hissələri  Bakıya yeridilmişdi. 1990-cı ilin 20 yanvarında baş verən hadisələri rəsmi Moskva Azərbaycanda dini və milli ekstremizmin qarşısını almaq, bununla yanaşı “hərbi qulluqçuların ailə”lərini  qorumaq bəhanəsilə  pərdələmişdi. SSRİ-yə o dövrdə rəhbərlik edən Mixail Qorbaçov  yanvar hadisələrinə qədər olan dövrdə jurnalistlərə verdiyi müsahibəsində demişdi:

“ Azərbaycanda nəyin bahasına olursa-olsun İslam Dövləti qurmaq istəyirlər. Biz əlbəttə ki, qəti tədbir görəcəyik”.

Ancaq bu sözlər yalandan və öz terrorist hərəkətlərinə bəraət qazandırmaqdan başqa bir şey deyildi. Bəzi məlumatlara görə Azərbaycana yeridilmiş qoşun kontingentinin sayı 60 min nəfərə çatırdı. Onların tərkibində Stavropol, Krasnodar və Rostovdan səfərbərliyə alınan erməni əsgər və zabitləri, sovet hərbi hissələrində xidmət edən ermənilər, hətta erməni kursantlar da var idi. Əgər  rəsmi Moskvanın rəhbərliyinin gətirdiyi dəlillər həqiqətə yaxın olsaydı belə, 60 minə yaxın ordu hissələrinin Bakıya  yeridilməsinə ehtiyac yox idi. Buna dünya praktikasında o vaxtadək az  rast gəlinmişdi. Həm də, həmin vaxt Bakıda  Bakı qarnizonunun hərbi hissələri , daxili qoşunların 11, 5 min əsgəri, hava hücumundan müdafiə qüvvələri  və 4-cü ordunun komandanlığı yerləşirdi.  Bakıya yeridilən qoşun hissələrinin heyətinə bu “döyüş tapşırığını” yerinə yetirmək üçün psixoloji hazırlıq da keçmişdilər. “ŞİT”  təşkilatının müstəqil hərbi ekspertlərinin hesabatında  bu aşağıdakı  kimi öz əksini tapmışdı;

“ Sizi Bakıya rusları müdafiə etmək üçün gətirmişlər, yerli əhali onları vəhşiçəsinə məhv edir; ekstremistlər Salyan kazarmalarının (Bakıda əsas hərbi qarnizonun yerləşdiyi ərazi) ətrafındakı evlərin damlarında snayperlər yerləşdirmişlər, təkcə bu ərazidə 110 atəş nöqtəsi var; binalar, mənzillər Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaraqlıları ilə doludur, onlar sizi güclü avtomat-pulemyot  atəşinə tutacaqlar”.

SSRİ  Ali Sovetinin Rəyasət  Heyəti yanvarın 20-də saat  00-dan “ Bakı şəhərində fövqəladə vəziyyət tətbiq edilməsi haqqında” fərman verdi. Bu haqda xalqa məlumat verilməsin deyə  SSRİ  DTK-nın  “Alfa” qrupu yanvarın 19-da saat 19.27-də Azərbaycan televiziyasının enerji blokunu partlatdı. Televiziya verilişləri dayandırıldı. Gecə isə fövqəladə vəziyyətin elan edilməsindən xəbərsiz olan şəhərə qoşun hissələri yeridildi. Bakıda fövqəladə vəziyyətin tətbiq edilməsi ilə bağlı fərman qüvvəyə minənədək-yanvarın 20-də saat 00-dək 9 nəfər qətlə yetirilmişdi. Bakıda fövqəladə vəziyyətin elan olunması ilə bağlı məlumat isə xalqa yanvarın 20-də səhər saat  7:00-da dövlət  radiosu ilə çatdırıldı.

Əməliyyatdan qabaq Almaniyanın birləşdirilməsindəki xidmətlərinə görə  Nobel Sülh  mükafatına layiq görülən  Qorbaçovun hərbi əməliyyata başlamaq siqnalı verildi və Bakıya hücumla bağlı “İspaniyanın səması buludsuzdur” parolu da eşidildi. Edilən hücum nəticəsində 133 nəfər qəddarlıqla qətlə yetirildi, 744 nəfər yaralandı, 841 nəfər həbs olundu, 5 nəfər itkin düşdü, 200-dən artıq ev və mənzil qarət edildi, yandırıldı. Eyni zamanda 80 avtomobil, həmçinin təcili yardım maşınları da zirehli döyüş maşınları ilə əzildi. Dövlət müəssisələrinin  dağıdılması, partladılması nəticəsində dövlət büdcəsinə 5 milyon 637 min 286 manat ziyan dəydi. Əməliyyatı həyata keçirməklə sovet rəhbərliyi SSRİ Konstitusiyasının 119-cu maddəsini və Azərbaycan SSR Konstitusiyasının 71-ci maddəsini kobud  şəkildə pozdular.

“  ŞİT” təşkilatı ekspertlərinin hesabatından:

“ adamları xüsusi qəddarlıqla və yaxın məsafədən güllələmişlər. Məsələn,   Y.Meyeroviçə  21, D.Xanməmmədova 10-dan çox, R.Rüstəmova 23 güllə vurulmuşdur;

xəstəxanalar, “təcili yardım” maşınları atəşə tutulmuş, həkimlər öldürülmüşdür;

adamlar süngü-bıçaqla qətlə yetirilmişdir. Onların arasında hər iki gözü tutulmuş B.Yefimtsev də var;

“Kalaşnikov” avtomatının ağırlıq mərkəzi dəyişən 5,45 çaplı güllələrindən istifadə edilmişdir.”

Yanvar  faciəsinin ertəsi günü xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyev həyatını təhlükə altına qoyaraq  Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gedərək  Moskvanın Azərbaycana qoşun yeritdiyini  və dinc əhaliyə divan tutduğunu bəyan etdi.

SSRİ-nin o zaman ideoloji təbliğatı ilə məşğul  olan və onun rəhbərlərinin siyasətinə bəraət qazandıran   “Pravda” qəzetinin 22 yanvar  tarixli buraxılışında yazılırdı:

 

Fövqəladə vəziyyət elan edilməsi üçün görülmüş tədbirlər nəticəsində guya qadınlar və uşaqların tələf olması barədə bəyanatlar aşkar fitnəkar xarakter daşıyır. Bir daha təkrar etmək lazımdır ki, bu, qərəzli yalandır! Onda  məqsəd əhalini sovet ordusuna və hüquq mühafizə orqanlarına qarşı qaldırmaqdır”…

Yanvarın 22-də  xalqımız öz şəhid  övladlarını Dağüstü parkda  dəfn etdi. O gündən bura “ Şəhidlər Xiyabanı” adllandırıldı və xalqımızın and yerinə çevrildi.  1937-ci ildə SSRİ rəhbərliyi tərəfindən  burada olan 1918-ci il şəhidlərinin məzarları sökülmüş və yerinə park salınmışdı. Bu xalqa öz tarixini, tarixi kimliyini və düşmənlərini unutdurmaq siyasətinin  təzahür forması idi. 1918-ci il şəhidlərinin ruhları və sümükləri bugün bir-birinə qovuşurdu.

           20 Yanvar faciəsinin törədilməsinin əsas məqsədi xalqımızın milli azadlıq  hərəkatını qanla boğmaq idi. Lakin  bu faciəni törətməklə SSRİ rəhbərliyi həm də öz iç üzünü xalqımıza göstərdi.  Xalqımızın müstəqillik qazanma istəyi və qətiyyəti daha da artdı.  Bunun nəticəsi kimi 1991-ci ilin  18 oktyabrda Azərbaycan özünün dövlət müstəqilliyini yenidən bərpa etdi.  1994-cü ildə Azərbaycan Milli Məclisi  20 Yanvar  hadisəsinə hüquqi-siyasi qiymət verdi.

Üstündən 22 il keçməsinə baxmayaraq  xalqımız və dövlətimiz  20 Yanvar faciəsini və şəhidlərini unutmur, hər zaman yad edir.  Dövlətimiz bu faciənin əsl mahiyyətinin, nəticəsinin və onun səbəbkarlarının  kimliyini  xalqımıza, xüsusən də gənc nəslə çatdırılması məqsədilə çoxsaylı tədbirlər həyata keçirir.

20 Yanvar  faciəsi  həm də xalqımızın qanla  yazılmış qəhrəmanlıq səhifələrindən biridir. Xalqımız heç vaxt  20 Yanvar şəhidlərini və ərazi bütövlüyümüz uğrunda canlarını fəda edən şəhidlərimizi,  düşmənlərimiz tərəfindən ona qarşı həyata keçirilən soyqırımların  qurbanlarını unutmayacaq . Allah  hamısına  rəhmət  eləsin! Amin!

                                                                                              

Söhrab  İsmayıl

 

“|KarabakİNFO.com”

 

 

19.01.2013 14:26

Şərh yaz

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*