Türkçe

Ermeniler Ezidileri baskı altında tutuyor

01.09.2014 | 11:01

25434021_h31344400Sözde Yukarı Karabağ devletinin başkan “sözcüsü” David Babayanın İrak’taki Ezidileri Karabağ’da yerleştirmek konusunda sersem düşüncesinden sonra Ermenistan’da Ermeni-Ezidi kardeşliği hakkında açıklamalar yapılmağa başlandı. Fakat gerçekte ise Ermenistan’da Ezidiler bugün en aşağılayıcı koşullarda yaşıyorlar.
Dünya Ezidileri en çok Kafkas, Karadeniz kıyıları, Orta Asya ve Arabistan Yarımadası topraklarında yerleşmişler. Dünyada 129.000 Ezidi vardır.

 
Şimdiki Ermenistan arazisine Ermenilerin kitlesel akımı XIX yüzyılın başlarında meydana gelen Rusya-İran, Rusya-Türkiye savaşlarından sonra da devam etmiştir. Aynı dönemde Ermenilerle birlikte Ezidi Kürtler de gelip şimdiki Ermenistan topraklarında yerleşmişlerdir. 1834 yılı verilerine göre, Erivan eyaletinde Bayazidden gelmiş 1000 kişi (yaklaşık 300 aile) Ezidi Kürtleri yerleşmişlerdir. Ezidi Kürtleri 1839’da Mirek, Guruboğaz, Carcarçı, Çobangerekmez köylerinde, daha sonralar Pembek, Gundaksaz, Büyük Camışlı, Küçük Camışlı ve Korbulak köylerinde yerleşmişlerdir. Nihayet, Ezidi Kürtleri 1877 yılında Bağdat, Dolu-Taht ve Küçük Cengi köylerinde gelip burada yerleşmişlerdir. Sonraları Ermenistan’ın resmi çevreleri tarafından isimleri değiştirilen, ama çoğunlukla bu köyleri kapsayan Aragats bölgesi düzenlenmiştir.

 
Şu anda Ermenistan’da bu ülkenin vatandaşı olan 40,620 Ezidi Kürt yaşıyor. “Dünya Yezidiler Birliği” nin Başkanı Aziz Tamoyan açıklamasında bildirmiştir ki, Ezidiler Ermenistan’a XX yüzyılın başında gelmişlerdir ve sayısı 40 binden fazladır.
Tamoyana göre, Ermenistan’da Ezidilerin hakları Kürtler tarafından ihlal ediliyor. Öyle ki, onları Kürt isimlendirerek, Kürtçe eğitime zorluyorlar. Çoğunlukla Ermeni soyad sonlukları kullanan Ezidi topluluğu işgalci ülkede 1990 yılından bu yana Erivan’da “Danqs Ezdya” (“Ezidinin Sesi”) gazetesi yayınlıyorlar.

 
Ezidiler Ermenistan’da ikinci sınıf ulus olarak kabul edilir. Örneğin, Ezidilerin ulusal gelenek ve görenekleri yerel Ermeniler tarafından ironi ile algılanmaktadır. Öyle ki, onlarda kız çocuklarının 12-13 yaşlarında evlendirilmesi geleneği mevcuttur. Bu vahşi gelenek hala Ezidiler tarafından korunuyor.Ezidi topluluklarının başkanları 18 yaşlı bir kızın evlenmek için çok ‘yaşlı’ olduğunu düşünür ve kendi halklarının bu adetini savunuyorlar. Ermeniler her zaman bu geleneği alayla karşılarlar.

 
Başka bir sorun ise Ezidilerin genelde dağlık bölgelerde yaşamaları ve Ermenilerle az iletişimde olmalarıdır. Sonuç olarak, onlar tamamen asimile olmamıştır. Başka bir örnek, yerli televizyon kanallarının birinde Manvel Badeyanın katılımıyla gerçekleşen Ne? Nerede? Ne zaman? programında gazeticilerden birinin sorusu üzerine “Ermenistan televizyonunda Rusça yapılan programın Ermenistan hükümeti tarafından finansmanı ne kadar doğrudur?” sorusunu cevplayan milletvekili şunları söyledi: “ Öyle zann ediyorsunki gazeteciysen her soruyu sorabilirsin? Gerçekten böyle dar görüşlü biri misin? Sokaktaki Ezidi bana bu soruyu sorsa şaşırmazdım.
2012 yılı 6 Mayısda yapılan parlamento seçimlerinde Ezidiler Ermenistan’ın hakim Cumhuriyet Partisi’ne 40 bin oy verdiklerini iddia ediyor ve kendi sorunlarının çözümünü Serj Sarkisyan’dan talep ediyorlardı. İktidar ise “Ermenistan Ermeniler için” prensibini ileri çekerek, geri kalanları ikinci sınıf Ermeniler olmaya, hiçbir hakkı olmayan kula dönüşmeye zorluyorlar. Şu anda, her küçük etnik grupun Ezidiler hariç, etnik azınlıkları var ve şu anda onlar vahim durumdalar. Yani Ermenistan’da azınlıkların durumu Ermenilerin durumundan daha kötüdür. Ancak, Ermeniler her zaman kendi etnik çeşitliliğini bir örnek olarak göstermeye çalışıyorlar.

 
Trend-in yorumcusu Arzu Nağıyevin araştırmasına göre Ezidi ve Kürtlerin çeşitli etnik gruplarda temsil olunması meselesi kasten hükümet tarafından öne sürülüyor. İktidar onların arasında ayrımcılık yapıyor ve bundan yararlanıyor, etnik grup üyeleri ise milli kökenlerini gizlemeye zorlanıyorlar. İşsizlik ve ekonomik imkanların olmaması, ekonomik kriz Ezidilerin kendi kimliklerini teyit etmesine engel oluyor. Ermenilerin çoğunluğu için Ermenistan’da iş bulmak zor olduğu halde, Ezidiler için genellikle küresel bir sorun haline gelmiştir. Bu nedenle ister köy, ister şehirde yaşayan Ezidiler diğer ülkelere göç ediyorlar.

 
Ekonomik sorunlar ise hatta bazı Ezidileri gıda ve diğer yardım almak için hrıstianlaşmağa zorluyor. Erivan’ın kuzeyinde bulunan Amre köyünde nüfusun yüzde 35’i evanjelik Hıristiyanların “Protestan” larına dönüşmüşlerdir. Bu yeni inançı onlar batı misyonerleri tarafından verilen yardımları almak için kabul etmişlerdir.
2009 yılının Haziran ayında Ermenistan’da Ezidi Mecid Gasoyan, Zarife Gasoyan, kızları Narine ve torunu Tengizin evlerinde ölü bulunması dünya Ezidilerini ciddi şekilde rahatsız etti. Öyle ki, Abovyan ilçesinde serveti için katledilen aile üyelerine 80’den fazla bıçak darbesi vurulmuş ve ailenin tüm üyeleri cinsel tecavüze maruz kalmışlardır. Bu arada, komşuları tarafından tecavüze ve katle maruz kalan Ezidi ailesi hayırsever ve hümanist bir aile olarak tanınıyordu. www.ezdixandi.com sitesinde bu olaya tepki veren Ezidiler belirtiyorlar ki, bu olay ilk defa değil, defalarca Ezidiler Ermenilere itibar etmiş ve neticede hayatlarını böyle son bulmuştur. Sitedeki yazıda, Ermenilerin Ezidileri öldürme sebebi olarak onları millet olarak kabul etmemeleri gösteriliyor. Assimile olamayan Ezidileri Ermeniler bu şekilde baskı altında tutuyorlar.

 
2011 yılının Ağustos ayında Ermenistan’daki Zovuni köyünde Ermenilerle Ezidiler arasında çatışma çıktı. Kavga eden Ermenilerde av tüfekleri olsa da, onlar ateş açmadılar. Kavgada 7 Ezidi çeşitli yaralar aldı. Ermenilerden biri Ermenistan Ezidiler Birliği Başkanı Aziz Tamoyanın alnına tabanca dayadı. Buna rağmen baskı altında yaşayan Aziz Tamoyan Ezidilerin Ermenileri desteklediğini her zaman dile getiriyor. Ermenistan istihbaratı onun ve ailesinin baskı altında yaşamasını itiraf etmese de Aziz Tamoyan komutları Ermenistan Güvenlik Bakanlığından aldığını saklamıyor.

İlginç olan, duruşma sırasında Ezidileri 1915 olaylarında Türklere yardım etmekte itham eden Ermeniler onları ülkelerinde Türkiye’nin ajanları olarak tanımlıyorlar. Böyle ırkçılık politikası yürüten Ermenistan’ın İrak vatandaşı olan Ezidi Kürtlerini Dağlık Karabağ’a davet etmesi de çok gülünç gözüküyor.

 
Ermenistan Kürt Birliği Başkanı Hesenov ve Ezidi topluluğu Azerbaycan ile bir savaş çıkarsa, Karabağ’da Ermeni ordusu için mücadele vermeyeceklerini söylediler.Öte yandan,çatışma çıkarsa onlar Azerbaycan ordusunun ilk hedefi olmak istemiyorlar. Onlar bu durumu çok iyi biliyorlar ve bu yüzden “yağmurdan kaçıp doluya tutulmak ” istemiyorlar.

 
Öyle ki, bugüne kadar henüz hiçbir Ezidi Kürt Irak’tan kaçarak Karabağ’a veya Ermenistan’a yerleşmek için Ermenistan Göç Hizmetleri’ne başvurmamıştır.

 
Maraqlısı budur ki, Qarabağda Ermenistan terefde olan yezidler bu gün İraqda İŞİD-in tehlükesi ile üz-üze qalan yerlilerine kömek isteyende Ermenistan prezidenti Serj Serkisyan ve baş nazir Ovik Abramyanla İraqda İŞİD-in mühasiresinde qalan ve qaçqın düşen yezidi kürdlere cemi 50 min dollar ayıracağını elan edib. Baxmayaraq ki, Serj Serkisyan beş qat mebleğde yardımı xaricde yaşayan ermenilere edir. Yezidler bu 50 min dolları tehqir kimi qebul edirler ve etiraf edirler ki, Ermenistanda hazırda
İlginç olan, Karabağ’da Ermenistan tarafta bulunan Ezidiler bugün Irak’ta İŞİD-in tehlikesi ile yüz yüze kalan yurttaşlarına yardım edilmesini isteyince Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan ve başbakan Ovik Abramyanla birlikte Irak’ta İŞİD-in kuşatmasına kalan ve mülteci düşen Ezidi Kürtlere toplam 50 bin dolar ayıracağını ilan etdi. Gerçi, Serj Sarkisyan beş kat miktarda yardımı yurtdışında yaşayan Ermenilere ediyor. Ezidiler bu 50 bin doları kendilerine hakaret olarak kabul ediyor ve Ermenistan’da en büyük etnik grup olan Ezidiler hükümetin onları umursamadığını itiraf ediyorlar.
Ezidi liderleri de düşman arasında barına bilmek için Ezidileri birleşmeye, kendi devlet veya “Ezidistan” topluluğundan oluşan özerklik oluşturulması için tek bir siyasette birleşmeyi tavsiye ediyorlar. Mümkün olduğu kadar Ezidiler bu fırsattan yararlanmağa çalışıyorlar.

 

 

 

Zaur Aliyev
Siyaset bilimi Doktoru
“KarabakhİNFO.com”

01.09.2014 11:01

Yorum yaz:

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*