Türkçe

“Yaşlı kadınlar kendi aziz topraklarını terk etmediler”

23.07.2014 | 06:35

10559284_606865859426901_251902242_nBüyük sanatçılardan birisi demiş ki, Ağdam’a her baktığımda sanırım ki, toprak ağlıyor, ama ben elimi uzatıp da o toprağın gözyaşlarını silmekten acizim. Ne kadar acı olsa da bu hakikattır. Ağdam’ın akan gözyaşları ne zaman durur? Toprakların ağlamasına sebep düşmanların ayakları altında çiğneniyor olması, kendi aziz insanlarının nefeslerine ve ayak seslerine hasret kalmasıdır…

Bugün Azerbaycan’ınAğdam ilçesinin Ermenistan Silahlı Kuvveetleri tarafından işgali üzerinden 21 yıl geçti. Ağdam, 1993 yılı 23 Temmuz tarihinde Ermeni silahlı birlikleri tarafından işgal edilmiştir.

 

 

Ağdam’ın işgali ile ilgili Ağdam ilçesi vali yardımcısı Aga Zeynalov uluslararası internet dergimiz “KarabakhİNFO.com”a konuştu. Ağa Zeynalov’un aslen Ağdam ilçesinden olduğunu, burada doğduğunu ve halen burada yaşadığını hatırlatmak isteriz.

 

 

Sayın vali yardımcım Aga bey, Ağdam topraklarının büyük bir kısmı işgal olunmuş durumda. Ağdamı göremeyen yeni nesil için Ağdamı nasıl anlatırsınız?

 

 

–         Ağdam ilçesi 1930 yılında kurulmuştur. 1094 kilometre kareden oluşan Ağdam’ın rölyefi daha çok ovalık ve kısmen de dağlardan oluşuyor. Ağdam ilçesi Azrbaycan’ın kadim ve büyüleyici güzelliğe sahip toprakları olan Karabağ’ın merkezinde, Karabağ dağ silsilesinin kuzeydoğusunda, Kür-Araz ovalığının batısında yer alıyor. Ağdam son derece güzel bir memleket. Ne yazık ki, bu kadar güzel bir memleket şu anda Ermenilerin ayakları altında çiğneniyor. Ağdam’da bulunan sosyal mekanlar ve tesislerin benzerine Azerbaycan’ın başka hiçbir yerinde  rastlanmazdı. Bölgedeki “Dostluk” sinema ve tiyatro salonu, emsalsiz güzellikte çayevleri ve bahçeleri hepsi Ağdam’da bulunuyordu. Tüm dünyada tek olan Ekmek Müzesi de Ağdam’da bulunmaktaydı. Şu müzede antik ve ortaçağa ait benzersiz örnekler sergileniyordu. Eski zamanlara ait taşlaşmış tahıl örnekleri, nadir bulunan tahıl bitki türleri, tahıl üretiminin geliştirilmesi konusunda çok değerli kitaplar, elyazmaları ve diğer vasikalar, antik tarım aletleri, ahşap pulluk, basit ve dişli oraklar, tahıl dövme için merdane, el değirmeni ve başka aletler sergileniyordu.

 

 

Ağdam benzeri bulunmaz güzellikte bir memleket. Ağdam toprakları üzerinde büyüyen ve bu bölgenin havası ve suyundan beslenen sayısız aydın, bilim ve sanat insanı var. Onların arasından kimya alanında bilim uzmanı olan Hudu Memmedov, sibernetik bilminde tanınmış bilim adamı Rafig Aliyev gibi ünlü çok sayda bilim adamları Ağdam topraklarında yetişmişlerdir.

 

 

Kültür ve sanat alanında da sayısız Ağdamlının çeşitli alanlarda ustalaştığını görüyoruz. Sara Kadimova, ünlü tar ustası Kurban Pirimov, Şahmalı Kürtoğlu, Arif Babayev, ünlü gitar ustası Remiş, Aygün Bayramova ve başkalarını örnek gösterebiliriz.

 

 

–         Ağdam çok kadim tarihe sahip. Bu konuda neler söylemek istersiniz?

 

–         “Ağdam” sözü eski Türkçede “küçük kale” anlamına geliyor. Ağdam arazisi en eski insanların yaşam alanlarından biri olarak biliniyor. Ünlü arkeolog İdeal Nerimanov’un “Üçoğlantepe” isimli yerde yaptığı arkeoloji araştırmalarıyla ilçe arazisinde en kadim insanların bundan 6-8 bin yıl önce yani Eneolit Çağında (m.ö IV-VI binyıllık) yaşadıkları ortaya çıkmıştır.  Ağdam, Kafkaslar’da şehir türünden ilk yerleşim yeri olmakla birlikte, hem de Zakfkazya’da tarihi eserleriyle en zengin ilçe olma özelliğine sahiptir. Seksenli yılların ortalarında ilçenin Sarıçoban köyü civarında son bulunan; Tunç ve Demir Çağlarına (m.ö. XIX-XIII yüzyıllar) ait muhteşem tarihi eserler,  kurgan tarihi önemi açısından çok değerli bir buluntu olarak addediliyor. Kurganda bulunan m.ö. XIX-XIII yüzyıllara ait eşyalar onun zengin bir insanın kabri olduğunu gösteriyor.

 

 

10517096_606865862760234_244386847_n–         Ağdam’ın işgal olunma gününü hatırlamak elbette ki, çok zor bir iş. Yaralarınızı yenilemek benim için de acı verici. O gün yaşadıklarınız sizde nasıl bir etki bırakmıştır?

 

–         O günü unutmam mümkün değil. O gün ben Ağdam’ın Karadağlı köyündeydim. Bu köy ilçenin en uzak köylerinden birisi. 1993 yılının 23 Temmuz günü mahallenin gençleri sabahın erken saatlerinde köyün ortasına toplaşmıştık. Köyde su ve elektirik yoktu. 23 Temmuz sabahı köyün Ahetli denen yerinden akan nehirden su getirmek için gitmiştik. Döndüğümüzde birkaç kişinin kaçtığını gördük. Biz onlara “neler oluyor?” diye sorduğumuzda onlar “Ağdam işgal oldu” dediler. Bu cümleyi duyduğumda sanki dünyalar başıma yıkıldı. Köydeki yaşlıların, kadınların ve çocukların esir düşmemeleri için helikopterlere bindirilip uzaklaştırılıyorlardı. Yaşlı kadınlar ise evlerini terk etmiyorlar, savaşan askerlerimiz için ekmek pişiriyorlardı.

 

 

 

–         Sizce Ağdam’ın işgal olunmaması için sonuna kadar mücadele verildi mi?

 

–         İstatistiki rakamlara dikkat edilirse Ağdam’ın kahraman evlatlarının kendi toprakları işgal olmaması için gereğince mücadele verdiklerini görebiliriz. Ağdam savaşında 6000 civarında şehit vermişiz. Ağdam’ın 16 milli kahramanı var. Rövşen Akberovun kahramanlığını herkes biliyor.

 

 

 

–         Ağdam’ın işgali sırasında ilçeye mal olan zararın miktarı ne kadar?

 

–         Öncelikle bilmenizi sterim ki, Ağdam ilçesinin %77.4 toprakları Ermeni işgalciler tarafından zaptedilmiştir. 82 köy ve 1 kasaba Ermenilerin işgali altında. 34.600 şahsi ev, 27 sanayi işletmeleri, 29 tarımcılık firması, 5 hayvan çiftliği, 19.672 hektar ekin arazisi, 57 telekomnikasyon, 114 eğitim, 124 sağlık, 108 kültürevi müesseseleri, 4 müze, 66 arkeolojik eser ve 16 cami mahvedilmiştir. Ağdam’ın işgali sırasında ilçe, 17 milyar manat miktarında maddi zarar görmüştür.

 

 

–         Ağdam’ın işgal olunmamış bölgelerinde yaşayan insanlar Ermeniler tarafından işgal olunmuş yerlere baktıklarında neler hissediyorlar?

 

–         Her sabah esaret altında olan topraklarımıza bakıyoruz. İnsanlar hala bu toprakların işgal olunduğuna inanamıyorlar. Bazen oluyor ki, Ağdamlılar bana yaklaşarak diyorlar ki, “biz kendi yurdumuza gitmek ve orada ölmek istiyoruz”.

 

 

O güzellikler diyarına baktıkça Ermenlere karşı nefretimiz daha fazla artıyor. Ağdam ahalisi her an toprakları uğrunda canlarından geçmeye hazırlar.

 

 

Günel Celil

 

“KarbakhİNFO.com”

 

23.07.2014 06:35

Yorum yaz:

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*